cis_banner_final_en.png
Vai trò của Ấn Độ trong tiến trình hòa bình ở Afghanistan

13/09/2021


Vai trò của Ấn Độ trong tiến trình hòa bình ở Afghanistan


Vụ 11/9 đã châm ngòi cho cuộc can thiệp quân sự kéo dài hai thập kỷ của Mỹ vào Afghanistan. Mỹ đã gây chiến chống lại Taliban, al-Qaeda và những lực lượng thân Taliban và al-Qaeda. Tuy nhiên, sau khi hàng trăm lính Afghanistan, lính Mỹ, dân thường và phiến quân Taliban thiệt mạng, sự tham gia của quân đội Mỹ vào cuộc chiến Afghanistan cuối cùng cũng kết thúc, với việc Mỹ rút hơn 4.500 quân khỏi Afghanishtan vào tháng 11/2020, kết thúc cuộc chiến tiêu tốn hơn 100 tỷ USD, và đó là một trong những cam kết trong chiến dịch tranh của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Khi Joe Biden đảm nhận chức vụ tổng thống Mỹ, chính sách này vẫn không thay đổi. Theo các nguồn tin của Lầu Năm Góc, Joe Biden muốn tất cả các lực lượng Mỹ rời khỏi Afghanistan trước ngày 11/9/2021, kỷ niệm 20 năm vụ tấn công khủng khiếp 11/9. Trong bối cảnh này, bài báo cố gắng phân tích vai trò của Ấn Độ trong tiến trình hòa bình ở Afghanistan.

Khi tiến trình hòa bình Afghanistan bắt đầu cách đây hai năm, sự tham gia của Ấn Độ chỉ ở mức tối thiểu. Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi nếu Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar tham dự lễ khai mạc các cuộc đàm phán nội bộ Afghanistan vào ngày 12/9/2020, chỉ ra sự thay đổi trong cách tiếp cận của Ấn Độ. Jaishankar hầu như đã tham dự cuộc họp lịch sử đầu tiên ở Doha và nhấn mạnh sự ủng hộ lâu dài của Ấn Độ đối với tiến trình hòa bình “của Afghanistan, do Afghanistan, và Afghanistan kiểm soát”. Sự tham gia của ông làm tăng khả năng Ấn Độ sẽ đồng ý trực tiếp đàm phán với Taliban vào một thời điểm cụ thể trong tương lai.

Mặc dù Ấn Độ theo truyền thống chọn không triển khai quân trên bộ ở Afghanistan, nhưng đã cung cấp các khóa đào tạo tác chiến thiết yếu, các khóa học nâng cao năng lực và trang bị có hạn chế cho lực lượng an ninh Afghanistan, điều này đã được tăng lên kể từ khi hai nước ký kết thỏa thuận “Quan hệ chiến lược Ấn Độ-Afghanistan” vào tháng 10/2011. Cùng với những điểm nổi bật của quan hệ đối tác trong lĩnh vực tư pháp, an ninh và thực thi pháp luật, thỏa thuận bao gồm cam kết chung chống lại các mạng lưới khủng bố và tội phạm trên thế giới. Trên mặt trận chính trị, Ấn Độ là một trong những nước ủng hộ sớm nhất và có ảnh hưởng nhất đối với chính quyền dân chủ ở Kabul. Kể từ Hội nghị Bonn năm 2001, Ấn Độ đã duy trì một chiến lược can dự rộng rãi với các chính quyền Afghanistan kế tiếp. Kể từ năm 2001, Mỹ đã chi hàng tỷ USD cho phát triển cơ sở hạ tầng và hỗ trợ nhân đạo ở Afghanistan. Trong khi New Delhi không thể cạnh tranh với các mức hỗ trợ kinh tế của phương Tây, Ấn Độ vẫn là đối tác hỗ trợ phát triển đáng tin cậy nhất của khu vực.

Mặc dù Ấn Độ đã ủng hộ một quá trình hòa giải mà người Afghanistan kiểm soát và đàm phán, nhưng cách tiếp cận của Ấn Độ đối với Taliban đã thay đổi rất ít trong thời gian qua. Trong những năm 1990, Ấn Độ phản đối chính quyền Taliban và ủng hộ Liên minh phương Bắc, được Nga và Iran ủng hộ. Tuy nhiên, vào cuối những năm 2000, trong khi Ấn Độ tiếp tục ủng hộ các nỗ lực hòa giải và bầu cử của Chính phủ Afghanistan, Ấn Độ không còn tuyệt đối không muốn đối phó với Taliban một cách thực chất hơn. Và, mặc dù không có kênh liên lạc trực tiếp nào được thiết lập giữa Taliban và Ấn Độ trong phiên họp đầu tiên của Cuộc đàm phán Hòa bình Doha về mối quan tâm cơ bản của Ấn Độ đối với Afghanistan, tuyên bố của New Delhi về các mục tiêu ở Afghanistan chứng tỏ rằng, Ấn Độ đang thay đổi quan điểm của mình đối với Taliban.

Taliban dường như không có vẻ là một đối tác mạnh đối với Ấn Độ, nhưng tổ chức này cũng cho rằng, Ấn Độ là quốc gia về bản chất không có hại. Taliban đã bác bỏ các báo cáo về việc liên minh với các tổ chức Hồi giáo ở Kashmir vài tháng trước, nhấn mạnh rằng, họ phản đối can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác. Động lực giữa Ấn Độ và Taliban đang thay đổi khi Mỹ đã sẵn sàng rút các lực lượng vũ trang khỏi Afghanistan theo quy định trong thỏa thuận tháng 2/2021 và khung thời gian đã được kéo dài đến tháng 9/2021. Taliban tham vọng chiếm một phần lớn hơn miếng bánh chính trị sẽ được củng cố bởi sự vắng mặt của lực lượng Mỹ. Taliban dường như có ưu thế trong cuộc xung đột, mà họ có thể sử dụng như một vũ khí hợp pháp hóa khi lên nắm quyền.

Do đó, điều quan trọng là phải xem xét cam kết của Ấn Độ đối với Taliban đang có thể tăng lên vì nhiều lý do:

  • Taliban dự kiến ​​sẽ sớm trở thành một bộ phận quan trọng của chính phủ Kabul.
  • Thiết lập quan hệ ngoại giao với Taliban về mặt chính trị sẽ là điều quan trọng để bảo vệ các lợi ích kinh tế hiện tại và tương lai của New Delhi, đặc biệt là những mối quan tâm liên quan đến thị trường năng lượng Trung Á và các dự án kết nối lớn hơn.
  • Mối quan hệ chặt chẽ với Taliban sẽ giúp Ấn Độ có ảnh hưởng đối với tương lai của Afghanistan, đối trọng với những hoạt động của Pakistan hòng làm suy yếu vai trò của Ấn Độ.

Ấn Độ còn một chặng đường dài phía trước để chọn cách đàm phán với bộ máy chính sách do Taliban kiểm soát, hay tiếp tục không có thỏa thuận nào với chủ nghĩa khủng bố. Cho dù Ấn Độ theo lựa chọn nào, Taliban sẽ là mối quan ngại lớn không chỉ đối với người Afghanistan mà còn đối với toàn khu vực. Thách thức chính đối với Ấn Độ là Pakistan, quốc gia đã trở thành một phần của tiến trình hòa giải Afghanistan. Ấn Độ không nên để bỏ qua những thách thức khi mở rộng sự tham gia với các thực thể khác nhau của Afghanistan, trong đó Pakistan có khả năng nắm giữ ảnh hưởng áp đảo đối với Afghanistan. Mối quan tâm cấp bách nhất vẫn là mối đe dọa của chủ nghĩa cực đoan và khủng bố, và cách thức mà Taliban bị cáo buộc sẽ tác động đến môi trường an ninh khu vực.

Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, chi nhánh chiến binh của Taliban, mạng lưới Haqqani, vẫn đang kịch liệt chống Ấn Độ và có liên hệ chặt chẽ với Cơ quan Tình báo Liên quân của Pakistan, tiến hành các hoạt động chống lại thường dân Ấn Độ trong toàn khu vực. Một vấn đề an ninh khác là “Nhà nước Hồi giáo-Khorasan” đang mở rộng ở Afghanistan và các nước xung quanh, có khả năng thu hút các tổ chức nhỏ lẻ như Taliban ở địa phương và những tổ chức khác.

Trung Quốc là một cường quốc khác trong khu vực chia sẻ mối quan ngại của Ấn Độ về sự bất ổn của Afghanistan đang lan sang các nước láng giềng khác. Bắc Kinh lo lắng vì Afghanistan về mặt địa lý gần với tỉnh Tân Cương có “người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ” chiếm đa số. Trung Quốc cũng đầu tư kinh tế vào Afghanistan, với nhiều dự án gắn liền với Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường đầy tham vọng của nước này. Trung Quốc đang cố gắng bảo vệ vị thế của mình ở Afghanistan bằng cách mở rộng hoạt động ngoại giao tới Kabul trong khi vẫn giữ mối quan hệ chặt chẽ hơn với Taliban. Tất cả những kết nối này hứa hẹn sẽ gia tăng hoạt động kinh doanh và đầu tư với Afghanistan.

Sự kình địch giữa Ấn Độ và Trung Quốc có thể kéo New Delhi xích lại gần Tehran và Moscow, những quốc gia có chung mục tiêu của Ấn Độ trong khu vực. Trong khi chính phủ Afghanistan vẫn nghi ngờ về bất kỳ sự tham gia nào của Nga với Taliban, thì Moscow vẫn không dao động trong cam kết hỗ trợ các cuộc thảo luận giữa các bên đối thoại về vấn đề Afghanistan. Iran đã chứng minh rằng, họ hiểu tầm quan trọng của việc can dự chiến thuật với nhóm, nhưng không thể bao dung cho việc Taliban chống người Shiite. Với việc New Delhi duy trì quan hệ chiến lược với Moscow và dành nguồn lực ngoại giao trong việc xây dựng quan hệ với Tehran, cách tiếp cận phối hợp ba bên ở Afghanistan là khó tránh khỏi.

Ấn Độ có thể là quốc gia duy nhất làm việc với tất cả các bên Mỹ và châu Âu, Nga và Iran trong việc hỗ trợ tiến trình hòa bình Afghanistan. Mỗi quốc gia đều tìm cách điều chỉnh các cam kết chính sách với các mục tiêu chiến lược của riêng mình, nhưng mục tiêu bao trùm cho tất cả là hòa bình ở Afghanistan. Một thỏa thuận về đối phó với Taliban là rất quan trọng giữa các nước lớn và Ấn Độ có thể có vai trò trong việc phát triển và thực hiện thỏa thuận này.

Mặc dù các cuộc đàm phán nội bộ Afghanistan đang bắt đầu, cuộc chiến Afghanistan vẫn chưa kết thúc. Nhiều vấn đề và nguy cơ sẽ trở nên trầm trọng hơn nếu Qatar không đạt được thỏa thuận. Những gì xảy ra ở Afghanistan không bao giờ bị lãng quên. Do đó, Ấn Độ phải nhanh chóng thành lập một liên minh để khuyến khích nỗ lực ngoại giao mạnh mẽ trong khu vực nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng Afghanistan. Hơn nữa, Ấn Độ, Iran và Nga có thể xây dựng các cấu trúc hợp tác cho các liên kết kinh doanh và kinh tế với Afghanistan, cũng như hội tụ an ninh khu vực. Liên minh có thể cho phép Ấn Độ kiềm chế Trung Quốc ở Pakistan. Nếu New Delhi đạt được các mục tiêu của mình ở Afghanistan và Iran, họ sẽ cần đến những đòn bẩy và năng lực mới. Sẽ không thể thực hiện được nếu không có sự hợp tác của những nước khác. Ngay cả khi New Delhi tập trung vào việc tạo ra một thực tế mới ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, họ cũng không thể bỏ qua các nước láng giềng Á-Âu.

Tác giả: Neeraj Singh Manhas, Viện Nghiên cứu Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Kalinga.

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nguồn: http://www.kiips.in/research/analysing-indias-role-in-the-afghan-peace-process/

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Đọc thêm về
Bình luận của bạn